Słownik dotyczy przede wszystkim liturgii katolickiej rytu rzymskiego. Hasła historyczne wskazują swój kontekst. Wskazówki pomagają w przygotowaniu do służby; szczegółowy porządek celebracji określają właściwe księgi liturgiczne.
Wszystkie hasła: 128.
Adwent
Okres oczekiwania na przyjście Chrystusa.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Przygotowuje do Narodzenia Pańskiego i przypomina oczekiwanie na powtórne przyjście Pana.
W praktyce: Rozróżniaj przygotowanie do Bożego Narodzenia od wyłącznie świątecznych dekoracji.
Zobacz także: Rok liturgiczny · Kolory liturgiczne
Agnus Dei
Łacińska nazwa wezwania „Baranku Boży”.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Towarzyszy łamaniu konsekrowanego chleba przed Komunią świętą.
W praktyce: Nie utożsamiaj tego śpiewu ze śpiewem na Komunię.
Zobacz także: Łamanie chleba · Komunia święta
Akolita
Osoba ustanowiona do posługi przy ołtarzu.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Pomaga kapłanowi i diakonowi; jest też nadzwyczajnym szafarzem Komunii świętej. Potoczne nazywanie ministranta akolitą nie oznacza ustanowienia do tej posługi.
W praktyce: Odróżniaj ustanowioną posługę od zadania pełnionego podczas jednej celebracji.
Zobacz także: Ministrant · Nadzwyczajny szafarz Komunii świętej
Akt pokuty
Obrzęd uznania grzechów na początku Mszy.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Przygotowuje zgromadzenie do celebracji. Nie zastępuje sakramentu pokuty i pojednania.
W praktyce: W czasie chwili ciszy dokonaj krótkiego rachunku sumienia.
Zobacz także: Kyrie eleison · Obrzędy wstępne
Alba
Długa biała szata liturgiczna.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Jej nazwa pochodzi od łacińskiego słowa oznaczającego biel; przywołuje chrzest i nowe życie w Chrystusie.
W praktyce: Dobierz długość tak, aby szata nie utrudniała chodzenia i klękania.
Zobacz także: Cingulum · Humerał · Komża
Alleluja
Aklamacja pochodzenia hebrajskiego, oznaczająca wezwanie do chwalenia Boga.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
W Mszy jest śpiewana przed Ewangelią poza Wielkim Postem; występuje także w innych modlitwach i śpiewach.
W praktyce: W Wielkim Poście stosuje się aklamację przewidzianą w księgach na ten okres.
Zobacz także: Ewangelia · Wielki Post
Ambona
Miejsce głoszenia słowa Bożego w kościele.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Stamtąd proklamuje się czytania biblijne i psalm; jest znakiem znaczenia słowa w zgromadzeniu.
W praktyce: Przygotuj mikrofon i księgę przed rozpoczęciem liturgii.
Zobacz także: Lekcjonarz · Lektor
Amen
Odpowiedź wyrażająca potwierdzenie i przyjęcie modlitwy.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Pochodzi z języka hebrajskiego. W liturgii jest świadomym aktem wiary, a nie tylko zakończeniem wypowiedzi.
W praktyce: Wypowiadaj je wyraźnie, szczególnie przy przyjmowaniu Komunii.
Zobacz także: Doksologia · Komunia święta
Ampułki
Niewielkie naczynia na wino i wodę do Mszy.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Służą przy przygotowaniu darów; woda jest też używana do obmycia rąk i puryfikacji.
W praktyce: Upewnij się, która ampułka zawiera wino, a która wodę.
Zobacz także: Przygotowanie darów · Lavabo · Kredencja
Anamneza
Liturgiczne wspomnienie zbawczych dzieł Boga.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
W Modlitwie eucharystycznej Kościół wspomina mękę, zmartwychwstanie i wniebowstąpienie Chrystusa; chodzi o sakramentalne uobecnienie, a nie tylko przypomnienie przeszłości.
W praktyce: Łącz to pojęcie z całym misterium paschalnym.
Zobacz także: Epikleza · Misterium paschalne
Antyfona
Krótki tekst modlitewny związany ze śpiewem psalmu lub innym obrzędem.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Antyfony występują m.in. w Liturgii godzin oraz w tekstach na wejście i Komunię.
W praktyce: Nie każda antyfona jest refrenem powtarzanym po każdej zwrotce.
Zobacz także: Psalm responsoryjny · Liturgia godzin
Asperges
Nazwa związana z pokropieniem wodą święconą.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Wywodzi się od początku łacińskiego śpiewu towarzyszącego pokropieniu. W niedzielnej Mszy obrzęd pobłogosławienia wody i pokropienia może zastąpić akt pokuty.
W praktyce: Przygotuj kropidło i naczynie z wodą według wskazań celebransa.
Zobacz także: Kropidło · Akt pokuty
Baldachim
Osłona lub nakrycie honorowe nad miejscem albo osobą.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Może być stałą konstrukcją nad ołtarzem lub przenośnym zadaszeniem używanym podczas procesji eucharystycznej.
W praktyce: Przy procesji wcześniej uzgodnij tempo i sposób niesienia.
Zobacz także: Procesja · Monstrancja
Błogosławieństwo
Modlitwa uwielbienia Boga i prośba o Jego dobro dla ludzi.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Kościół błogosławi osoby, a także przedmioty i miejsca związane z ich życiem oraz wiarą. Błogosławieństwa należą do sakramentaliów.
W praktyce: Nie traktuj pobłogosławionego przedmiotu jak talizmanu.
Zobacz także: Sakramentalia · Obrzędy zakończenia
Brewiarz
Tradycyjna nazwa księgi do modlitwy godzin.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Dziś często oznacza tomy Liturgii godzin; w języku historycznym odnosi się też do wcześniejszych ksiąg oficjum.
W praktyce: Sprawdź właściwy okres liturgiczny i obchód dnia.
Zobacz także: Liturgia godzin · Jutrznia · Nieszpory
Bursa
Sztywna oprawa służąca do przechowywania korporału.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Występuje szczególnie w wyposażeniu związanym ze starszymi księgami rytu rzymskiego. Inne użycie nazwy odnosi się do etui służącego do przenoszenia Eucharystii chorym.
W praktyce: Znaczenie rozpoznawaj z kontekstu, bo nazwa nie zawsze oznacza ten sam przedmiot.
Zobacz także: Korporał · Welon kielichowy
Celebrans
Wyświęcony szafarz przewodniczący określonej celebracji.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Mszy przewodniczy biskup albo prezbiter. Diakon może przewodniczyć niektórym innym obrzędom, lecz nie sprawuje Mszy.
W praktyce: Polecenia dotyczące przygotowania celebracji uzgadniaj z jej przewodniczącym.
Zobacz także: Prezbiter · Diakon · Koncelebra
Ceremoniarz
Osoba pomagająca przygotować i uporządkować przebieg liturgii.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Koordynuje posługujących, zna obrzędy i dyskretnie wspiera celebransa; jest szczególnie pomocna przy uroczystych celebracjach.
W praktyce: Ustalenia omów przed liturgią, a wskazówki podczas niej przekazuj dyskretnie.
Zobacz także: Ministrant · Rubryki
Chorał gregoriański
Tradycyjny jednogłosowy śpiew liturgiczny Kościoła łacińskiego.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Związany przede wszystkim z tekstami łacińskimi, ma własne formy melodyczne i zapis neumatyczny.
W praktyce: Zacznij naukę od krótkich odpowiedzi i prostych melodii.
Zobacz także: Schola · Antyfona
Chrzcielnica
Stałe miejsce lub naczynie przeznaczone do sprawowania chrztu.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Przypomina, że chrzest wprowadza człowieka do wspólnoty Kościoła; może znajdować się w osobnej kaplicy.
W praktyce: Przed chrztem sprawdź przygotowanie wody, świecy i potrzebnych ksiąg.
Zobacz także: Sakrament · Paschał
Cingulum
Pas lub sznur, którym przewiązuje się albę.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Pomaga ułożyć szatę i dostosować ją do osoby posługującej.
W praktyce: Zawiąż je tak, aby końce nie przeszkadzały w chodzeniu.
Zobacz także: Alba
Credo
Łacińska nazwa wyznania wiary.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
W Mszy zgromadzenie wyznaje wiarę Kościoła, odpowiadając na usłyszane słowo Boże; używane są zatwierdzone formuły.
W praktyce: Nie zastępuj tekstu wyznania wiary dowolną pieśnią.
Zobacz także: Liturgia słowa · Homilia
Dalmatyka
Wierzchnia szata liturgiczna diakona.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Ma szerokie rękawy; odróżnia się krojem od ornatu noszonego przez kapłana.
W praktyce: Rozpoznawaj szaty według funkcji posługującego, a nie samego koloru.
Zobacz także: Diakon · Ornat · Stuła
Diakon
Duchowny, który przyjął pierwszy stopień sakramentu święceń.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Służy słowu, liturgii i dziełom miłości. Podczas Mszy m.in. głosi Ewangelię i pomaga przy ołtarzu.
W praktyce: Głoszenie Ewangelii w Mszy należy do diakona lub kapłana.
Zobacz także: Dalmatyka · Ewangelia · Prezbiter
Doksologia
Formuła oddająca chwałę Bogu.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Przykładem jest zakończenie Modlitwy eucharystycznej rozpoczynające się od „Przez Chrystusa”; zgromadzenie odpowiada na nie Amen.
W praktyce: Odpowiedź Amen kończąca Modlitwę eucharystyczną wypowiadaj razem ze zgromadzeniem.
Zobacz także: Amen · Modlitwa eucharystyczna
Dzwonki
Małe dzwonki używane jako sygnał podczas liturgii.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Pomagają zwrócić uwagę na określone momenty celebracji. Ich użycie zależy od ksiąg liturgicznych i przyjętej praktyki.
W praktyce: Moment i sposób dzwonienia ustal przed Mszą z ceremoniarzem lub celebransem.
Zobacz także: Ministrant · Podniesienie
Embolizm
Modlitwa rozwijająca ostatnią prośbę Modlitwy Pańskiej.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
W Mszy następuje po „Ojcze nasz”, przed odpowiedzią zgromadzenia o królestwie, potędze i chwale Boga.
W praktyce: Nie dodawaj Amen bezpośrednio po „Ojcze nasz” w tym miejscu Mszy.
Zobacz także: Modlitwa Pańska
Epikleza
Modlitewne przyzywanie działania Ducha Świętego.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
W Modlitwie eucharystycznej dotyczy uświęcenia darów oraz jedności i uświęcenia uczestników.
W praktyce: Nie ograniczaj całej Modlitwy eucharystycznej do samych słów ustanowienia.
Zobacz także: Anamneza · Modlitwa eucharystyczna
Eucharystia
Sakrament Ciała i Krwi Chrystusa oraz celebracja Jego paschalnej Ofiary.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Nazwa oznacza dziękczynienie. Eucharystia jest zarazem ofiarą, pamiątką Paschy Chrystusa i ucztą sakramentalną.
W praktyce: Odróżniaj celebrację Mszy od adoracji Najświętszego Sakramentu.
Zobacz także: Msza święta · Komunia święta · Misterium paschalne
Ewangelia
Dobra Nowina o Jezusie Chrystusie; w liturgii także czytanie z jednej z czterech Ewangelii.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Jej proklamacja zajmuje szczególne miejsce w liturgii słowa.
W praktyce: Przed proklamacją wykonujemy małe znaki krzyża na czole, ustach i piersi.
Zobacz także: Ewangeliarz · Liturgia słowa
Ewangeliarz
Księga zawierająca perykopy ewangeliczne do liturgicznego odczytywania.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Może być uroczyście niesiona w procesji wejścia i używana przy głoszeniu Ewangelii.
W praktyce: Nie myl jej z lekcjonarzem zawierającym również pozostałe czytania.
Zobacz także: Lekcjonarz · Ewangelia
Gloria
Łacińska nazwa hymnu „Chwała na wysokości Bogu”.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Hymn uwielbia Boga i zwraca się do Chrystusa. Nie występuje w każdej Mszy.
W praktyce: Sprawdź formularz dnia; nie zakładaj, że hymn śpiewa się w każdą niedzielę roku.
Zobacz także: Obrzędy wstępne · Rok liturgiczny
Homilia
Liturgiczne wyjaśnienie słowa Bożego i misteriów wiary.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Łączy usłyszane czytania lub inne teksty liturgii z życiem chrześcijańskim. W Mszy jest zastrzeżona kapłanowi lub diakonowi.
W praktyce: Odróżniaj homilię od ogłoszeń parafialnych i wykładu poza liturgią.
Zobacz także: Liturgia słowa · Diakon
Hostia
Chleb używany do Eucharystii w Kościele łacińskim.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Przed konsekracją jest chlebem przygotowanym do celebracji; po konsekracji pod postacią chleba obecny jest Chrystus.
W praktyce: Rozróżniaj komunikanty przygotowane do Mszy od Najświętszego Sakramentu.
Zobacz także: Konsekracja · Komunikant · Puszka
Humerał
Biała tkanina zakładana na ramiona pod albę.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Służy m.in. osłonięciu zwykłego ubrania przy szyi, gdy krój alby nie zapewnia tego samodzielnie.
W praktyce: Sprawdź ułożenie humerału przed założeniem pozostałych szat.
Zobacz także: Alba
Introit
Tradycyjna nazwa śpiewu na wejście.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Własny tekst introitu znajduje się w księgach śpiewu; śpiew na wejście towarzyszy rozpoczęciu celebracji i procesji.
W praktyce: Nie utożsamiaj każdej pieśni rozpoczynającej Mszę z konkretnym tekstem introitu.
Zobacz także: Antyfona · Procesja
Jutrznia
Poranna modlitwa Liturgii godzin.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Poświęca Bogu początek dnia; zawiera m.in. psalmodię i pieśń Zachariasza.
W praktyce: Dobieraj teksty według kalendarza, a nie tylko numeru dnia tygodnia.
Zobacz także: Liturgia godzin · Nieszpory
Kadzidło
Aromatyczna substancja spalana podczas okadzania.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Wznoszący się dym przywołuje modlitwę i oddawanie czci Bogu.
W praktyce: Przygotuj niewielką ilość i zachowaj ostrożność przy gorącym węglu.
Zobacz także: Trybularz · Łódka · Okadzenie
Kanon rzymski
Tradycyjna Modlitwa eucharystyczna Kościoła rzymskiego.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
We współczesnym Mszale występuje jako pierwsza Modlitwa eucharystyczna; zajmuje też zasadnicze miejsce w starszym Mszale rzymskim.
W praktyce: Słowo „kanon” nie zawsze oznacza każdy tekst Modlitwy eucharystycznej.
Zobacz także: Modlitwa eucharystyczna · Vetus Ordo
Kantor
Osoba prowadząca określone śpiewy liturgiczne.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Pomaga zgromadzeniu w śpiewie; zadanie kantora może łączyć się z zadaniem psalmisty.
W praktyce: Uzgodnij tonację i moment rozpoczęcia śpiewu przed celebracją.
Zobacz także: Psalmista · Schola
Kapa
Obszerna szata liturgiczna w formie płaszcza.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Używana m.in. podczas procesji, uroczystej modlitwy godzin i niektórych obrzędów poza Mszą.
W praktyce: Nie myl kapy z ornatem ani z welonem naramiennym.
Zobacz także: Ornat · Welon naramienny
Kielich
Naczynie liturgiczne do wina przeznaczonego do Eucharystii.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Po konsekracji zawiera Krew Chrystusa pod postacią wina.
W praktyce: Przenoś go stabilnie i przygotuj razem z odpowiednimi paramentami.
Zobacz także: Patena · Puryfikaterz · Korporał
Kolekta
Modlitwa kapłana zamykająca obrzędy wstępne.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Wyraża charakter celebracji i zbiera modlitwę zgromadzenia; jej nazwa nie oznacza tutaj zbiórki pieniędzy.
W praktyce: Po wezwaniu do modlitwy zachowaj przewidzianą chwilę ciszy.
Zobacz także: Obrzędy wstępne · Amen
Kolory liturgiczne
Barwy szat wyrażające charakter okresu lub celebracji.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Podstawowe kolory to biały, czerwony, zielony, fioletowy i czarny; różowy jest używany przy określonych okazjach.
W praktyce: Kolor sprawdzaj w kalendarzu i księgach; znaczenie ma obchód dnia, a nie sam dzień tygodnia.
Zobacz także: Rok liturgiczny · Ornat
Kompleta
Modlitwa Liturgii godzin przed spoczynkiem nocnym.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Zamyka dzień modlitwą ufności, rachunkiem sumienia i powierzeniem się Bogu.
W praktyce: Jej pora jest związana z zakończeniem dnia, a nie wyłącznie ze stałą godziną zegarową.
Zobacz także: Liturgia godzin · Brewiarz
Komunia święta
Przyjęcie Ciała i Krwi Chrystusa w Eucharystii.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Jednoczy z Chrystusem i Kościołem. Przyjęcie jednej postaci daje udział w całym Chrystusie.
W praktyce: Przygotuj się modlitwą i odpowiedz Amen na słowa szafarza.
Zobacz także: Eucharystia · Hostia
Komunikant
Mała hostia przeznaczona do udzielania Komunii.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Nazwa bywa stosowana do chleba przed konsekracją i do konsekrowanych Hostii; kontekst jest więc istotny.
W praktyce: Przy przygotowaniu darów upewnij się, które naczynie zawiera niekonsekrowany chleb.
Zobacz także: Hostia · Puszka
Komża
Biała szata liturgiczna krótsza od alby, z szerokimi rękawami.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Zakładana zwykle na sutannę; używana przez duchownych i służbę liturgiczną zgodnie z daną celebracją.
W praktyce: Nie zakładaj jej na ubranie, którego krój lub kolor zakłóca godny wygląd szaty.
Zobacz także: Alba · Sutanna
Koncelebra
Wspólne sprawowanie jednej Mszy przez kilku kapłanów.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Wyraża jedność kapłaństwa, Ofiary Chrystusa i wspólnoty Kościoła; celebracją kieruje główny celebrans.
W praktyce: Nie myl koncelebransów z kapłanami jedynie obecnymi na liturgii.
Zobacz także: Celebrans · Prezbiter
Konsekracja
W Eucharystii: przemiana chleba i wina w Ciało i Krew Chrystusa.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Dokonuje się mocą Chrystusa w Modlitwie eucharystycznej. Słowo ma też inne zastosowania, np. w odniesieniu do poświęcenia osoby Bogu.
W praktyce: Podniesienie ukazuje już konsekrowane postacie; nie jest samą przemianą.
Zobacz także: Podniesienie · Przeistoczenie
Korporał
Kwadratowa lniana lub podobna tkanina rozkładana na ołtarzu.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Umieszcza się na nim naczynia z darami eucharystycznymi; służy także przy wystawieniu Najświętszego Sakramentu.
W praktyce: Rozkładaj i składaj go ostrożnie, bez strzepywania.
Zobacz także: Kielich · Puryfikaterz · Bursa
Kredencja
Stolik pomocniczy w pobliżu ołtarza.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Przygotowuje się na nim naczynia i inne przedmioty potrzebne podczas liturgii.
W praktyce: Przed Mszą sprawdź kompletność wyposażenia i kolejność jego podawania.
Zobacz także: Ampułki · Lavabo
Kropidło
Przedmiot służący do pokropienia wodą święconą.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Może mieć różną postać, np. metalową lub z pękiem włosia; używa się go w obrzędach pokropienia.
W praktyce: Podawaj je wraz z naczyniem, unikając rozlewania wody.
Zobacz także: Asperges · Sakramentalia
Krucyferariusz
Ministrant niosący krzyż procesyjny.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Jego zadanie pomaga ukazać zgromadzeniu znak Chrystusa prowadzącego swój lud.
W praktyce: Ustal trasę i miejsce odłożenia krzyża przed rozpoczęciem procesji.
Zobacz także: Procesja · Ministrant
Kyrie eleison
Greckie wezwanie „Panie, zmiłuj się”.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Jest zwrotem do Pana i prośbą o miłosierdzie; może łączyć się z odpowiednią formą aktu pokuty.
W praktyce: Słowa są greckie, także gdy śpiewa się je w liturgii łacińskiej.
Zobacz także: Akt pokuty
Lavabo
Obmycie rąk kapłana podczas przygotowania darów.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Nazwa pochodzi od łacińskiej modlitwy związanej z tym gestem; obrzęd wyraża pragnienie wewnętrznego oczyszczenia.
W praktyce: Przygotuj wodę, miskę i ręczniczek, odrębny od puryfikaterza.
Zobacz także: Przygotowanie darów · Kredencja
Lekcjonarz
Księga czytań biblijnych przeznaczonych do liturgii.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Zawiera zestawy czytań dobrane na dni, okresy i celebracje, wraz z psalmami i aklamacjami.
W praktyce: Zaznacz właściwe czytania przed liturgią i sprawdź numer tomu.
Zobacz także: Lektor · Ewangeliarz
Lektor
Osoba proklamująca czytania biblijne poza Ewangelią.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Słowo oznacza ustanowioną posługę, ale jest też używane dla osoby wyznaczonej do odczytania czytań.
W praktyce: Przećwicz tekst wcześniej, zwłaszcza nazwy własne i logiczne pauzy.
Zobacz także: Lekcjonarz · Ambona
Liturgia
Publiczny kult Kościoła, w którym Chrystus działa wraz ze swoim ludem.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Obejmuje m.in. Eucharystię, inne sakramenty i Liturgię godzin. Nie każde nabożeństwo jest liturgią w ścisłym znaczeniu.
W praktyce: Odróżniaj przepisy liturgiczne od zwyczajów związanych z nabożeństwami.
Zobacz także: Nabożeństwo · Sakrament · Liturgia godzin
Liturgia eucharystyczna
Część Mszy obejmująca przygotowanie darów, Modlitwę eucharystyczną i obrzędy Komunii.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Tworzy jedną celebrację z liturgią słowa; jej centrum jest sakramentalna Ofiara Chrystusa.
W praktyce: Poznaj kolejność obrzędów, aby przygotować przedmioty we właściwym czasie.
Zobacz także: Liturgia słowa · Modlitwa eucharystyczna
Liturgia godzin
Codzienna modlitwa Kościoła uświęcająca pory dnia.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Składa się z godzin modlitewnych zawierających m.in. psalmy, czytania i prośby; mogą ją odmawiać także świeccy.
W praktyce: Zacznij od jednej godziny, np. jutrzni albo nieszporów.
Zobacz także: Brewiarz · Jutrznia · Nieszpory · Kompleta
Liturgia słowa
Część celebracji skupiona na słuchaniu i przyjęciu słowa Bożego.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
W Mszy obejmuje czytania, śpiewy między nimi, Ewangelię, homilię oraz przewidziane wyznanie wiary i modlitwę powszechną.
W praktyce: Słuchanie w ciszy jest rzeczywistym udziałem w liturgii.
Zobacz także: Ewangelia · Homilia · Modlitwa powszechna
Łamanie chleba
Gest dzielenia konsekrowanej Hostii przed Komunią.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Nawiązuje do działania Chrystusa i wyraża udział wielu w jednym Chlebie życia.
W praktyce: Towarzyszący śpiew „Baranku Boży” wiąż z tym obrzędem.
Zobacz także: Agnus Dei · Komunia święta
Łódka
Małe naczynie do przechowywania kadzidła.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Zwykle ma kształt przypominający łódź i towarzyszy trybularzowi; zawiera też łyżeczkę do nakładania kadzidła.
W praktyce: Sprawdź ilość kadzidła i obecność łyżeczki.
Zobacz także: Kadzidło · Trybularz
Manipularz
Wąski pas tkaniny noszony na lewym przedramieniu w starszej liturgii rzymskiej.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Należy do historycznego zespołu szat; nie jest elementem stroju przewidzianego przez współczesny Mszał Pawła VI.
W praktyce: Rozpoznawaj go w kontekście starszych ksiąg i ikonografii.
Zobacz także: Vetus Ordo · Ornat
Ministrant
Osoba pomagająca w celebracji przez służbę przy ołtarzu.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Może podawać księgi i naczynia, nieść świece lub krzyż oraz wykonywać inne powierzone zadania.
W praktyce: Przyjdź wcześniej i ustal swoje zadanie przed rozpoczęciem liturgii.
Zobacz także: Ceremoniarz · Akolita
Misterium paschalne
Zbawcze wydarzenie męki, śmierci, zmartwychwstania i uwielbienia Chrystusa.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Stanowi centrum wiary chrześcijańskiej i liturgii; słowo „misterium” oznacza tutaj tajemnicę zbawienia.
W praktyce: Łącz znaki liturgiczne z dziełem Chrystusa, a nie tylko z ich zewnętrzną formą.
Zobacz także: Eucharystia · Triduum Paschalne · Anamneza
Mitra
Liturgiczne nakrycie głowy biskupa, a także niektórych innych uprawnionych duchownych.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Ma dwie charakterystyczne części zakończone szczytami i dwie wstęgi z tyłu.
W praktyce: Posługujący przy mitrze powinien wcześniej poznać momenty jej podawania.
Zobacz także: Pastorał · Ceremoniarz
Modlitwa eucharystyczna
Centralna modlitwa dziękczynienia i uświęcenia w Mszy.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Zawiera m.in. prefację, epiklezę, słowa ustanowienia, anamnezę, modlitwy wstawiennicze i doksologię.
W praktyce: Zgromadzenie uczestniczy przez słuchanie i przewidziane aklamacje.
Zobacz także: Prefacja · Epikleza · Anamneza · Doksologia
Modlitwa Pańska
Modlitwa „Ojcze nasz”, której Jezus nauczył uczniów.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Zajmuje szczególne miejsce w życiu chrześcijańskim; w Mszy należy do przygotowania do Komunii.
W praktyce: W Mszy zwróć uwagę na następujący po niej embolizm.
Zobacz także: Embolizm · Komunia święta
Modlitwa powszechna
Modlitwa wiernych w intencjach Kościoła i świata.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Zgromadzenie odpowiada na słowo Boże, przedstawiając Bogu potrzeby ludzi.
W praktyce: Wezwania przygotuj krótko i jasno, jako intencje modlitwy.
Zobacz także: Liturgia słowa
Monstrancja
Naczynie do ukazywania konsekrowanej Hostii wiernym.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Używane podczas wystawienia, adoracji i procesji eucharystycznych; nazwa wiąże się z ukazywaniem.
W praktyce: Przygotowanie i przenoszenie uzgadniaj z uprawnionym szafarzem.
Zobacz także: Eucharystia · Welon naramienny · Baldachim
Msza święta
Celebracja Eucharystii, w której uobecnia się Ofiara Chrystusa.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Liturgia słowa i liturgia eucharystyczna tworzą w niej jeden akt kultu.
W praktyce: Uczestnicz w całej celebracji, także przez słuchanie i chwile ciszy.
Zobacz także: Eucharystia · Liturgia słowa · Liturgia eucharystyczna
Mszał
Księga modlitw i przepisów służących do sprawowania Mszy.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Zawiera m.in. formularze celebracji, Modlitwy eucharystyczne oraz rubryki.
W praktyce: Przed Mszą zaznacz teksty wskazane przez celebransa.
Zobacz także: Rubryki · Lekcjonarz
Nabożeństwo
Forma wspólnej lub indywidualnej modlitwy i pobożności.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Przykładami są różaniec, droga krzyżowa i gorzkie żale; nie są one tym samym co liturgia sakramentów.
W praktyce: Odróżniaj porządek nabożeństwa od porządku Mszy.
Zobacz także: Liturgia · Sakramentalia
Nadzwyczajny szafarz Komunii świętej
Osoba uprawniona do udzielania Komunii w przewidzianych sytuacjach.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Może nią być ustanowiony akolita lub odpowiednio upoważniony wierny. Zwyczajnymi szafarzami są biskup, prezbiter i diakon.
W praktyce: Samo pełnienie służby ministranta nie uprawnia do udzielania Komunii.
Zobacz także: Akolita · Komunia święta
Nawa
Główna przestrzeń kościoła przeznaczona dla zgromadzenia wiernych.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Kościół może mieć jedną lub kilka naw; przestrzeń wiernych łączy się z prezbiterium.
W praktyce: Zaplanuj procesję tak, aby nie utrudniać wiernym udziału.
Zobacz także: Prezbiterium · Procesja
Nieszpory
Wieczorna modlitwa Liturgii godzin.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Zawiera psalmodię, czytanie, prośby oraz pieśń Maryi, czyli Magnificat.
W praktyce: Przy uroczystej celebracji sprawdź teksty i sposób wykonania śpiewów.
Zobacz także: Liturgia godzin · Jutrznia
Novus Ordo
Popularne określenie Mszy według Mszału promulgowanego przez Pawła VI.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Termin bywa używany dla liturgii rzymskiej po reformie soborowej; nie oznacza, że musi ona być odprawiana po polsku.
W praktyce: Przy porównaniach podawaj konkretną księgę i jej wydanie.
Zobacz także: Vetus Ordo · Mszał · Ryt
Obrzędy wstępne
Początkowa część Mszy przygotowująca zgromadzenie do słuchania słowa i Eucharystii.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Obejmuje m.in. wejście, pozdrowienie, akt pokuty, Kyrie oraz kolektę; Gloria występuje w przewidziane dni.
W praktyce: Nie traktuj tej części jako czasu na ostatnie przygotowania w zakrystii.
Zobacz także: Akt pokuty · Kolekta · Gloria
Obrzędy zakończenia
Końcowe obrzędy Mszy obejmujące błogosławieństwo i rozesłanie.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Rozesłanie kieruje wiernych do życia zgodnego z celebrowaną wiarą.
W praktyce: Nie rozpoczynaj porządkowania ołtarza przed zakończeniem przewidzianych obrzędów.
Zobacz także: Błogosławieństwo · Msza święta
Offertorium
Łacińska nazwa związana z ofiarowaniem i śpiewem podczas przygotowania darów.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
W starszej liturgii oznacza zespół modlitw i czynności ofiarowania; we współczesnych opisach bywa używana wobec przygotowania darów.
W praktyce: Rozróżniaj historyczny obrzęd ofiarowania od współczesnego przygotowania darów.
Zobacz także: Przygotowanie darów · Vetus Ordo
Okadzenie
Liturgiczny gest użycia dymu kadzidła.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Wyraża cześć i modlitwę; okadza się m.in. ołtarz, księgę Ewangelii, dary, celebransa i zgromadzenie według obrzędu.
W praktyce: Nie improwizuj kolejności ani liczby ruchów; poznaj właściwe rubryki.
Zobacz także: Kadzidło · Trybularz · Rubryki
Oktawa
Osiem dni liturgicznego obchodu jednej uroczystości.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
We współczesnym kalendarzu rzymskim zachowano oktawy Narodzenia Pańskiego i Wielkanocy; ich poszczególne dni mają różny charakter.
W praktyce: Nie zakładaj, że wszystkie dni obu oktaw mają identyczną rangę.
Zobacz także: Uroczystość · Rok liturgiczny
Ołtarz
Miejsce sprawowania Ofiary eucharystycznej i stół uczty Pańskiej.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Stanowi centrum liturgii eucharystycznej; chrześcijańska symbolika łączy go z Chrystusem.
W praktyce: Nie odkładaj na nim przypadkowych przedmiotów.
Zobacz także: Prezbiterium · Korporał
Ornat
Wierzchnia szata kapłana sprawującego Mszę.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Zakładany na albę i stułę; jego barwa odpowiada charakterowi celebracji.
W praktyce: Przygotuj właściwy kolor i sprawdź, czy szata nie wymaga poprawienia.
Zobacz także: Stuła · Kolory liturgiczne · Dalmatyka
Pala
Usztywnione nakrycie kielicha.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Chroni jego zawartość przed zanieczyszczeniem; w zależności od potrzeb może być używane podczas Mszy.
W praktyce: Odkładaj ją w czyste i stabilne miejsce.
Zobacz także: Kielich · Puryfikaterz
Paramenty
Zbiorcza nazwa przedmiotów i tkanin służących liturgii.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Zakres słowa zależy od kontekstu; często obejmuje szaty i bieliznę kielichową.
W praktyce: Przy przygotowaniu celebracji korzystaj z listy konkretnych przedmiotów.
Zobacz także: Korporał · Puryfikaterz · Ornat
Paschał
Duża świeca będąca znakiem Chrystusa zmartwychwstałego.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Uroczyście zapalana w Wigilię Paschalną; używana także przy chrzcie i pogrzebie.
W praktyce: Zachowaj ostrożność przy przenoszeniu i sprawdź stabilność świecznika.
Zobacz także: Wigilia Paschalna · Chrzcielnica
Pastorał
Laska pasterska używana przez biskupa, a także przez uprawnionych opatów.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Jest znakiem pasterskiej troski o powierzony lud.
W praktyce: Sposób podawania i trzymania ustal z ceremoniarzem.
Zobacz także: Mitra · Ceremoniarz
Patena
Naczynie w formie talerzyka na chleb eucharystyczny.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Nazwą tą określa się także patenę komunijną trzymaną podczas udzielania Komunii; jej funkcja jest odmienna.
W praktyce: Odróżniaj patenę z Hostią od pateny komunijnej.
Zobacz także: Kielich · Hostia · Komunia święta
Podniesienie
Ukazanie wiernym konsekrowanej Hostii i kielicha.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Pomaga zgromadzeniu oddać cześć Chrystusowi obecnemu w Eucharystii.
W praktyce: Nie utożsamiaj gestu ukazania ze słowami konsekracji.
Zobacz także: Konsekracja · Dzwonki
Prefacja
Część Modlitwy eucharystycznej wyrażająca dziękczynienie Bogu.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Poprzedza Sanctus; jej tekst wskazuje określone motywy dziękczynienia związane z celebracją.
W praktyce: Słuchaj jej jako modlitwy całego Kościoła.
Zobacz także: Sanctus · Modlitwa eucharystyczna
Prezbiter
Duchowny drugiego stopnia sakramentu święceń, zwykle nazywany księdzem.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
W jedności z biskupem służy głoszeniu słowa, sprawowaniu sakramentów i prowadzeniu wspólnoty.
W praktyce: Nie myl słowa „prezbiter” z „prezbiterium”, oznaczającym także przestrzeń kościoła.
Zobacz także: Diakon · Celebrans · Prezbiterium
Prezbiterium
Część kościoła związana z ołtarzem, amboną i posługą celebransa.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Termin oznacza też wspólnotę prezbiterów z biskupem; znaczenie zależy od kontekstu.
W praktyce: Wchodząc do tej przestrzeni, zachowaj skupienie i właściwy gest czci.
Zobacz także: Ołtarz · Ambona · Prezbiter
Procesja
Uporządkowane przejście uczestników będące częścią celebracji lub nabożeństwa.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Może towarzyszyć wejściu, niesieniu darów albo uczczeniu Eucharystii i innych świętych znaków.
W praktyce: Idź spokojnie, zachowując odstęp i tempo całej grupy.
Zobacz także: Krucyferariusz · Przygotowanie darów
Przeistoczenie
Przemiana całej substancji chleba i wina w Ciało i Krew Chrystusa.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
W nauce katolickiej pozostają postacie chleba i wina, choć ich rzeczywistość zostaje przemieniona.
W praktyce: Nie opisuj tej przemiany jako samej zmiany symbolicznego znaczenia.
Zobacz także: Konsekracja · Eucharystia
Przygotowanie darów
Obrzęd przygotowania chleba i wina do Eucharystii.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Rozpoczyna liturgię eucharystyczną i obejmuje przygotowanie ołtarza, przyniesienie darów oraz odpowiednie modlitwy.
W praktyce: Sprawdź ampułki, chleb, kielich i korporał przed rozpoczęciem Mszy.
Zobacz także: Ampułki · Lavabo · Offertorium
Przyklęknięcie
Gest adoracji wykonywany przez zgięcie prawego kolana ku ziemi.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
W liturgii rzymskiej wiąże się przede wszystkim z czcią wobec Najświętszego Sakramentu; szczegóły określają rubryki.
W praktyce: Odróżniaj je od ukłonu i uwzględniaj niesiony przedmiot oraz własną sprawność.
Zobacz także: Ukłon · Rubryki
Psalmista
Osoba wykonująca psalm responsoryjny.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Proklamuje tekst psalmu, pomagając zgromadzeniu odpowiedzieć na słowo Boże.
W praktyce: Przygotuj tekst, melodię i czytelny sposób podania refrenu.
Zobacz także: Psalm responsoryjny · Kantor
Puryfikacja
Oczyszczenie naczyń użytych do Eucharystii.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Obejmuje zebranie pozostałych cząstek i obmycie naczyń zgodnie z przepisami; wykonuje ją uprawniona osoba.
W praktyce: Nie traktuj jej jak zwykłego mycia naczyń po posiłku.
Zobacz także: Puryfikaterz · Kielich
Puryfikaterz
Mała tkanina używana przy kielichu i oczyszczaniu naczyń eucharystycznych.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Należy do bielizny kielichowej; ma odrębne zadanie od korporału i ręczniczka do lavabo.
W praktyce: Przed celebracją sprawdź, czy przygotowano czysty puryfikaterz.
Zobacz także: Korporał · Lavabo · Puryfikacja
Puszka
Naczynie do przechowywania i rozdzielania konsekrowanych Hostii.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Nazywana także cyborium; może mieć postać naczynia z pokrywą.
W praktyce: Nie otwieraj ani nie przenoś jej bez powierzonego zadania.
Zobacz także: Hostia · Tabernakulum · Komunikant
Rok liturgiczny
Cykl celebracji, w którym Kościół przeżywa misterium Chrystusa.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Obejmuje okresy liturgiczne i obchody świętych; w rycie rzymskim zaczyna się Adwentem.
W praktyce: Korzystaj z kalendarza właściwego diecezji lub wspólnocie.
Zobacz także: Adwent · Triduum Paschalne · Uroczystość
Rubryki
Przepisy wskazujące sposób sprawowania obrzędów.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Nazwa pochodzi od czerwonego koloru, którym tradycyjnie drukowano takie wskazania w księgach.
W praktyce: Oddzielaj tekst wypowiadanej modlitwy od instrukcji opisującej czynność.
Zobacz także: Mszał · Ceremoniarz
Ryt
Uporządkowana tradycja sprawowania liturgii.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Termin może oznaczać rodzinę obrzędową, np. ryt rzymski, lub określony zespół obrzędów; znaczenie wymaga kontekstu.
W praktyce: Nie utożsamiaj rytu wyłącznie z językiem celebracji.
Zobacz także: Novus Ordo · Vetus Ordo
Sakrament
Skuteczny znak łaski ustanowiony przez Chrystusa i powierzony Kościołowi.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Kościół katolicki uznaje siedem sakramentów; przez nie Chrystus udziela swojego życia.
W praktyce: Odróżniaj sakramenty od błogosławieństw i innych sakramentaliów.
Zobacz także: Sakramentalia · Eucharystia
Sakramentalia
Święte znaki ustanowione przez Kościół, przygotowujące do przyjęcia łaski.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Należą do nich m.in. błogosławieństwa; ich działanie wiąże się z modlitwą Kościoła.
W praktyce: Nie przypisuj im automatycznego lub magicznego działania.
Zobacz także: Sakrament · Błogosławieństwo
Sanctus
Aklamacja „Święty, Święty, Święty”.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Kończy prefację i łączy uwielbienie zgromadzenia z biblijnym obrazem chwały Boga.
W praktyce: Śpiewaj lub recytuj razem ze zgromadzeniem.
Zobacz także: Prefacja · Modlitwa eucharystyczna
Schola
Zespół wykonujący i wspierający śpiew liturgiczny.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Pomaga wspólnocie uczestniczyć w celebracji; nazwa obejmuje zespoły o różnym składzie i repertuarze.
W praktyce: Dobieraj śpiewy do obrzędu, tekstów dnia i możliwości zgromadzenia.
Zobacz także: Kantor · Chorał gregoriański
Stuła
Wąska szata będąca znakiem posługi wynikającej ze święceń.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Kapłan nosi ją na szyi, a diakon ukośnie przez tułów; sposób użycia zależy od obrzędu.
W praktyce: Odróżniaj ją od manipularza i pasa alby.
Zobacz także: Diakon · Ornat · Manipularz
Sutanna
Długa szata duchowna, używana także w stroju części służby liturgicznej.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Nie jest sama w sobie odpowiednikiem alby; podczas liturgii może być noszona z komżą.
W praktyce: Sprawdź zapięcia i długość, aby nie utrudniała poruszania się.
Zobacz także: Komża · Alba
Święto
Określona ranga obchodu w kalendarzu liturgicznym.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
W ścisłym znaczeniu odróżnia się od uroczystości i wspomnienia; w mowie potocznej słowo bywa szersze.
W praktyce: Sprawdź rangę obchodu w kalendarzu, zamiast wnioskować z popularności danego dnia.
Zobacz także: Uroczystość · Wspomnienie
Tabernakulum
Miejsce przechowywania Najświętszego Sakramentu.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Jego obecność w kościele służy m.in. Komunii chorych i adoracji; nie należy utożsamiać tabernakulum z ołtarzem.
W praktyce: Zwróć uwagę na miejsce przechowywania Eucharystii i zachowaj właściwy gest czci.
Zobacz także: Puszka · Przyklęknięcie
Triduum Paschalne
Centralny obchód męki, śmierci i zmartwychwstania Chrystusa.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Rozpoczyna się Mszą Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek i kończy nieszporami Niedzieli Zmartwychwstania.
W praktyce: Przygotuj się do odmiennych obrzędów każdego dnia; nie przenoś zwyczajów zwykłej Mszy bez sprawdzenia.
Zobacz także: Misterium paschalne · Wigilia Paschalna
Trybularz
Kadzielnica zawieszona na łańcuszkach.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Mieści rozżarzony węgiel, na który nakłada się kadzidło; służy do okadzania.
W praktyce: Chroń szaty i otoczenie przed gorącym metalem oraz żarem.
Zobacz także: Kadzidło · Łódka · Turyferariusz
Turyferariusz
Ministrant odpowiedzialny za trybularz.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Przygotowuje kadzielnicę, niesie ją i podaje zgodnie z przebiegiem celebracji.
W praktyce: Przećwicz obsługę zamknięcia i podawanie przedmiotu przed liturgią.
Zobacz także: Trybularz · Okadzenie
Ukłon
Gest czci wykonywany przez skłon głowy lub ciała.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Różni się od przyklęknięcia; jego rodzaj i moment wynikają z obrzędu.
W praktyce: Poznaj różnicę między skłonem głowy a głębokim ukłonem ciała.
Zobacz także: Przyklęknięcie · Rubryki
Uroczystość
Najwyższa z rang obchodów w kalendarzu liturgicznym.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Ma własne teksty i szczególnie uroczysty charakter; zwykle rozpoczyna się pierwszymi nieszporami poprzedniego wieczoru.
W praktyce: Sprawdź także pierwszeństwo dni, gdy obchody się zbiegają.
Zobacz także: Święto · Wspomnienie · Nieszpory
Vetus Ordo
Popularne określenie liturgii rzymskiej według ksiąg sprzed reformy posoborowej.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
W odniesieniu do Mszy najczęściej chodzi o Mszał rzymski z 1962 roku; terminy historyczne należy odczytywać w kontekście danego wydania.
W praktyce: Nie zakładaj, że każdy opis starszej liturgii dotyczy identycznych rubryk.
Zobacz także: Novus Ordo · Mszał · Manipularz
Welon kielichowy
Tkanina osłaniająca przygotowany kielich.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Należy do wyposażenia liturgicznego, a nie do stroju osoby posługującej.
W praktyce: Złóż go starannie i odłóż w przygotowane miejsce.
Zobacz także: Kielich · Bursa
Welon naramienny
Długa tkanina nakładana na ramiona przy określonych czynnościach liturgicznych.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Używana m.in. przy błogosławieństwie Najświętszym Sakramentem; pomaga wyrazić cześć wobec Eucharystii.
W praktyce: Nie myl go z kapą ani z welonem kielichowym.
Zobacz także: Monstrancja · Kapa
Wielki Post
Okres przygotowania do Paschy przez nawrócenie, modlitwę i pokutę.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Współczesny ryt rzymski rozpoczyna go Środą Popielcową; kończy się przed Mszą Wieczerzy Pańskiej.
W praktyce: Pamiętaj o odmiennych tekstach i śpiewach, zwłaszcza o opuszczeniu Alleluja.
Zobacz także: Triduum Paschalne · Alleluja
Wigilia Paschalna
Nocna celebracja zmartwychwstania Chrystusa.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Obejmuje liturgię światła, słowa, chrzcielną i eucharystyczną; jest centrum obchodu Paschy.
W praktyce: Wcześniej poznaj przebieg, rozmieszczenie sprzętów i zadania służby.
Zobacz także: Paschał · Triduum Paschalne · Chrzcielnica
Wspomnienie
Ranga obchodu liturgicznego, zwykle dotyczącego świętego.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Może być obowiązkowe lub dowolne; sposób jego obchodzenia zależy też od okresu i pierwszeństwa dni.
W praktyce: Odróżniaj wspomnienie dowolne od obowiązkowego w kalendarzu.
Zobacz także: Święto · Uroczystość
Zakrystia
Pomieszczenie służące przygotowaniu do liturgii i przechowywaniu wyposażenia.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Tutaj zwykle przygotowuje się szaty, księgi i naczynia oraz ustala zadania posługujących.
W praktyce: Zachowuj ciszę i porządek, szczególnie przed rozpoczęciem celebracji.
Zobacz także: Ministrant · Paramenty
Znak pokoju
Obrzęd wyrażający pokój, jedność i miłość przed Komunią.
Znaczenie i wskazówka praktyczna
Nie jest powitaniem towarzyskim; sposób przekazania znaku określa przyjęta praktyka liturgiczna.
W praktyce: Przekazuj go spokojnie osobom w pobliżu, nie zakłócając obrzędu.
Zobacz także: Komunia święta · Łamanie chleba